Insecten en lichtvervuiling: hoe u er weinig last van heeft

Kleur telt meer dan sterkte

Insecten reageren vooral op het blauwe en ultraviolette deel van het spectrum. Een lamp van 4000 kelvin bevat daar veel van, een lamp van 2200 kelvin nauwelijks.

Daarom zit u onder een amberkleurige lamp merkbaar rustiger dan onder een neutraal witte, ook als beide even fel branden. Wie last heeft van muggen en motten hoeft dus niet minder licht te nemen, maar warmer licht.

Het effect is groter dan mensen verwachten. Onderzoekers die verschillende kleurtemperaturen naast elkaar hingen, tellen bij warm amberlicht een fractie van de insecten die op een koelwitte lamp afkomen. Voor een terras waar u 's avonds zit, is dat het verschil tussen wel en niet buiten blijven.

Richting en afscherming

Licht dat omhoog schijnt, verlicht de lucht en niets anders. Het verdwijnt in de hemel, waar het bijdraagt aan de lichtkoepel boven Nederland en waar het vogels en vleermuizen in de war brengt.

Een armatuur met een dichte bovenkant dat het licht naar beneden richt, geeft op de grond meer licht bij hetzelfde vermogen. Dat is de zeldzame situatie waarin de milieuvriendelijke keuze ook de praktische is.

Er is nog een winst die niet op de verpakking staat: licht dat naar beneden gericht is, verlicht met minder vermogen hetzelfde oppervlak. Een goed afgeschermde lamp van vijf watt doet vaak wat een kale lamp van tien watt doet — en dat scheelt zowel op de rekening als in het aantal insecten.

Wat het met dieren doet

Buitenverlichting die de hele nacht brandt, verstoort meer dan mensen vermoeden. Vleermuizen jagen langs donkere routes en mijden verlichte stukken; trekvogels raken gedesoriënteerd door licht dat omhoog schijnt; en insecten die om een lamp blijven cirkelen, sterven daar meestal ook.

Dat laatste is niet alleen zielig maar merkbaar: minder nachtvlinders betekent minder voedsel voor vogels en vleermuizen, en het is een van de oorzaken die bij insectenafname worden genoemd.

De maatregelen die helpen zijn dezelfde die uw tuin prettiger maken: warm licht, naar beneden gericht, en uit als u naar binnen gaat. Een timer die om elf uur uitschakelt is voor de tuin om u heen waarschijnlijk het meest waardevolle dat u kunt instellen.

En de buren

Buitenverlichting die bij de buurman naar binnen schijnt, is een van de vaker voorkomende burenergernissen. Loop daarom een keer met de lamp aan naar de erfgrens en kijk terug.

Helpt afschermen niet, dan is een schemersensor met timer een goede oplossing: licht wanneer u buiten bent, uit als iedereen slaapt. Dat scheelt ook energie en gaat een discussie voor die u liever niet voert.